صنعت نساجی چه پسابی تولید می کند؟

فاضلاب صنعت نساجی

توضیحات: آخرین به روز رسانی در چهارشنبه, 30 آذر 1401 06:08

فاضلاب صنایع نساجی

آسانی یا مشکل بودن تصفیه فاضلاب صنعتی عمدتا به ماهیت ناخالصی ، غلظت آن ، تجزیه پذیری و جوابگو بودن برای فرآیند های مختلف تصفیه بستگی دارد. علاوه بر عوامل ذکر شده قبل، روش های دفع فاضلاب های تصفیه شده فاضلاب صنایع نساجی با توجه به شرایط محلی و دستورالعمل های مراجع کنترل آلودگی تعبیر می شود. به طور کلی صنعت نساجی گزینه های مفیدی برای تصفیه مناسب فاضلاب، بازیابی مواد شیمیایی با ارزش و محصولات فرعی از فاضلاب و بازیافت و استفاده مجدد آب مورد استفاده در فرآیند ساخت ارائه می دهد.

زائدات منسوجات پنبه

مواد خام نساجی

پنبه خام بدست آمده از بوته پنبه ( که سلولز خالص است) حاوی ناخالصی های همچون موم ، صمغ ، پکتین، برگ ، خاک و دانه پنبه است. پس از چیدن پنبه از مزارع، دانه های آن به وسیله ماشین پنبه پاک کنی حذف می شود، محصول بدست آمده در بسته های فشرده شده و سپس برای پردازش بیشتر به کارخانه فرستاده می شود. فرآیند تولید با حذف ناخالصی ها، شستشو و باز کردن الیاف برای یک دست کردن شروع می شود.

این مرحله عملیات ریسندگی را آسان می کند. بدین وسیله پنبه به نخ تبدیل شده و سپس به پارچه خام بافته می شود که کالای خاکستری نامیده می شوند. ناخالصی های که خیلی محکم به پارچه پنبه ای چسبیده شده به وسیله چند فرآیند شیمیایی حذف می شوند.

سپس پارچه در معرض سفید شویی (آهار زدن)، رنگرزی و چاپ قرار می گیرد. کارخانه های که خاکستری را تولید می کنند کارخانه های ریسندگی و بافندگی نامیده می شوند. تصفیه بیشتر کالاهای خاکستری در ( جایگاه فرآیند) انجام می شود.

کارخانه های که فرآیند تولید آن با پنبه تولید آن با پنبه خام شروع و با پارچه پردازش شده به پایان می رسد را به عنوان کارخانه های مرکب، می شناسند.

فرآیند ساخت پارچه های با بافت پنبه

یک نمودار جریان ساخت برای پارچه با بافت پنبه در شکل زیر نشان داده شده است. عملیات جداگانه در بخش های زیر توضیح داده شده است.

ریسندگی، بافندگی و آهارزنی (برش)

این مراحل یک فرآیند خشک است و استفاده از آب برای حفظ رطوبت نسبی ( در قسمت ریسندگی و بافندگی ) تا حد 75 – 70 درصد محدود می شود. بسته های پنبه ای به نخ تابیده شده و تحت برش قرار می گیرد. این کار احتمال پارگی نخ در طی فرآیند بافندگی را کاهش می دهد. معرف (شاخص) معمول مورد استفاده برای اندازه بندی شامل نشاسته، کربوسی متیل سلولز، پلی و متیل الکل (PVA) یا مخلوط مناسبی از این ترکیبات است. این عوامل (به ویژه نشاسته ) به شکل خمیر (بتونه) برای پارچه به کار می رود. پارچه بافته شده کالای خاکستری نامیده می شود و بطور سطحی سوخته است. سپس به درون یک تانک حاوی آب برای جلوگیری از آتش گرفتن غوطه ور می شود. و در نهایت برای تصفیه بیشتر به محل فرآیند فرستاده می شود.

زائد حاصل از محصولات ریسندگی و بافندگی عمدتا حاوی ناخالصی های بجا مانده از پنبه خام و گرد و غبار آن، یا غبار دستگاه پنبه پاک کن ( که سلولز خالص است)، می باشد. ناخالصی های باقیمانده همراه با دیگر مواد زاید جامد کارخانه دفع می شود، در حالی که گرد و غبار پنبه به عنوان سوخت در دیگ بخار کارخانه سوزانده می شود یا
به عنوان مواد پر کننده تشک خواب فروخته می شود.

استفاده بهتر از گرد و غبار پنبه، هضم بی هوازی آن همراه فضولات گاو برای تولید گاز متان می باشد. گاز حاصل می تواند در کارخانه یا برای عملیات سوختن سطحی به کار رود گرد و غبار پنبه همچنین می تواند به صورت هوازی یا بی هوازی تبدیل به کود با کیفیت خوب شود.

bod فاضلاب نساجی

خمیر نشاسته از دیگر محصولات زائد در عملیات ریسندگی و بافندگی است که اگر ظرفی که در آن خمیر آماده می شود با آب شسته شود ممکن است در جریان فاضلاب وجود داشته باشد. به دلیل اینکه نشاسته یک ماده بیولوژیکی است، BOD فاضلاب را به طور قابل توجهی بالا می برد.

این غلظت بالای BOD موجود در فاضلاب به راحتی می تواند در ابتدا با برداشت فیزیکی خمیر نشاسته چسبیده به ظرف و بازیابی آن و سپس حداقل سازی مصرف آب برای شست و شوی ظرف کاهش یابد.

آهار زدایی

به منظور حذف عوامل اندازه بندی چسبیده اضافی به پارچه اجام می شود. ترکیبات آهارزنی مورد استفاده ممکن است آنزیم یا اسید معدنی باشند. پارچه بعد از آهارزنی شسته می شود، که دیگر منبع فاضلاب است. مصرف آب در مرحله و تقربیا در همه عملیات شست و شوی کارخانه نساجی به طور قابل توجهی می تواند به وسیله روش شست و شوی با جریان مخالف، کاهش یابد. برای این منظور، پارچه از یک سری مخزن های که حاوی آب سرریز شده مخزن قبلی است عبور می کند.

جهت جریان آب سرریز شده، مخالف حرکت ورودی پارچه است. بنابراین توان پاک سازی آب مصرفی به طور کامل مورد استفاده قرار می گیرد.

تغازنی سوز آور (پشم شویی)

این مرحله تحت فشار یا در فشار اتمسفری انجام می شود. تغار یک مخزن بلند است که کالاهای خاکستری در آن ریخته می شوند. مواد شیمیایی نظیر سود سوز آور (NaOH)، کربنات سدیم (Na3Co2)، شوینده با BOD پایین و سیلیکات سدیم (Na2Sio3) اضافه می شود و پارچه با تزریق بخار به درون تغر در معرض دمای بالا قرار می گیرد.

موم ها، صمغ ها و پکتین که محک به الیاف پنبه ای چسبیده، به طور کامل به وسیله این فرآیند حذف می شوند. برای حذف ناخالصی و مواد شیمیایی، پارچه از تغار برداشته شده و به طور کامل شسته می شود. فاضلاب حاصل از تغار دارای ph بالا، رنگ قهوه ای شکلاتی و ظاهر کف مانند می باشد. این جریان فاضلاب باید جداگانه تصفیه و سپس برای تصفیه بیشتر با دیگر جریان های فاضلاب مخلوط شود.

سفید شویی

رنگ زرد کمرنگ پارچه تغار شده با استفاده از عوامل سفید کننده ای نظیر هیپو کلریت سدیم (NaOCL) یا پر اکسید هیدروژن و در مرحله در ادامه شست و شوی با آب برطرف می شود.

اسیدی کردن (اسید زنی)

پارچه سفید گری شده، با اسید رقیق و شست و شوی کامل جهت اطمینان از حذف کامل همه مواد شیمایی مورد استفاده در عملیات پیشین تصفیه می شود.

مرسری کردن (آهار زدن)

این عملیات به پارچه و میل ترکیبی آن را به رنگ را افزایش می دهد، که شامل شست و شوی پارچه با محلول سود سوزآور 30-25در صدی می باشد. محلول سود سوز آور با استفاده مکرر ضعیف می شود که دیالیز یا تبخیر با اثر چندگانه برای جدا سازی آب از محلول سود صورت می گیرد و آن را تغلیظ می کند.

سود بازیافت شده تا شدت مورد نیاز بالا برده شده و استفاده مجدد می شود. پارچه مرسری شده توسط آب تحت فشار بالا شسته می شود. این آب شست و شو نیز جمع آوری شده و به قسمت بازیابی سود فرستاده می شود.

اسید زنی

برای حذف مقادیر کم سود سوز آور موجود در پارچه مرسری شده، پارچه در ابتدا با اسید قوی شسته می شود و نمک حاصله از واکنش بین سود سوز آور و اسید رقیق به وسیله شست و شوی با آب حذف می شود. اکنون پارچه برای رنگرزی، چاپ و عملیات پرداخت آماده می باشد.

رنگرزی و چاپ

پارچه سفید شده با توجه به تقاضای بازار با انواع مختلف رنگ، رنگ آمیزی و با طرح های مختلف چاپ می شود. آب های شستشوی حاصل از این عملیات با توجه به نوع رنگ ها، مواد شیمیایی رنک و مواد مورد استفاده در چاپ بسیار متغیر است.

مواد شیمیایی رنگرزی و چاپ برای انتقال سریع رنگ و طرح های غیر قابل محو پارچه طراحی شده است.
به عنوان یک نتیجه، فاضلاب تولید شده در این قسمت به ویژه از دیدگاه حذف رنگ و کاهش اکسیژن مورد نیاز به سختی تصفیه می شوند. شستشوی کامل پارچه رنگ شده قبل از خشک کردن، تا کردن و انبار آن صورت می گیرد.

مشخصات کامل جریان های فاضلاب حاصل از بخش های مختلف در جدول ذیل آورده شده

از نمودار جریان ساخت پیداست که تقریبا تمامی عملیات، شامل واکنش شیمیایی روی پنبه و در ادامه شست و شوی با آب می باشد، که صنعت نساجی را به یکی از صنایع با مصرف بالای آب تبدیل کرده است. امکان سنجی استفاده مجدد ( با تصفیه یا بدون تصفیه )، بازیافت و کاهش مصرف آب پیشنهاد می شود. مصرف آب در عملیات گوناگون در جدول زیر آورده شده است.