کلرور سدیم
کلرور سدیم یا همان سدیم کلرید که مهم ترین ماده اولیه در تهیه کلر است، اولین ماده معدنی است که در زمین بوسیله انسان بکار رفته و تمام اعضاء و جوارح انسان از این ماده مفید کم و بیش دارا هستند( 25% خون کلرور سدیم است ). بنابراین یون کلرور را باید از عوامل حیاتی برای زندگی انسان دانست.
ویژگی سدیم کلرید
خاصیت رنگ بری و ضدعفونی کنندگی کلر از مدت ها پیش ساخته شده بود. آب ژاول در سال 1792 در فرانسه برای این منظور بکار رفته است. کاربری کلر از نظر علمی اول در تصفیه فاضلاب مورد عمل بوده و امروز هم در تصفیه فاضلاب کلر نقش مهمی و موثری دارد.
در سال 1897 Woodhead اولین کسی بود که توانست کلر را در ضد عفونی تنوئید در شهر میدستون در تصفیه آب آشامیدنی استفاده نمودند. در سال 1905 در شهر لینکلن محلول هیپوکلریت توسط mcgowan برای جلوگیری از اپیدمی تیفوئید در ضد عفونی کردن آب بکار برده شد. در سال 1906 مصرف ترکیبات کلر برای آب شهر کمبریج از طرف huston رسما توصیه گردید. بالاخره از 1911 و 1912 دستگاه های کلر زن خبر واحدهای تصفیه آب به حساب آمدند. در سال 1925 نزدیک به 75% آب های آمریکا با کلر و ترکیبات آن ضدعفونی می باشد و این رقم و 1942 به 85% رسید.
بیشترین کاربرد سدیم کلرید
با توجه به قیمت ضدعفونی کردن آب با کلر و ترکیبات آن در مبارزه با امراض انتقال یافته بوسیله آب می توان این مواد را اقتصادی ترین و ارزان ترین عامل ضدعفونی کردن نامید. Bassenye در آزمایشات خود دریافت کرد 978 % گرم در لیتر کلر می تواند آب را در عرض 10 دقیقه کاملا ضد عفونی کند و اگر زمان تماس بیشتر باشد مقدار کمتری کلر مورد نیاز است.
در جدول زیر مشخصات فیزیکی و شیمیایی این ماده نمایش داده شده است:
نام ماده شیمیایی | سدیم کلرید |
نام های دیگر | نمک طعام و کلرور سدیم |
به لاتین | Halite و Rock salt و Table salt و Saline و Sodium chloric |
فرمول شیمیایی | NaCl |
جرم مولی | 58/44 |
ضد عفونی با گاز کلر
گاز کلر با رنگ زرد متمایل به سبز و بوی زننده باعث سوزش شدید دستگاه تنفس در اثر استنشاق خواهد شد و اگر در اتمسفر موجود باشد باعث بروز ناراحتی ها در ریه و حتی موجب مرگ می شود. گاز کلر چون 2.5 برابر از هوا سنگین تر است اگر از محلی نشت کند در نزدیک کف محل نشت تجمع می نماید.
گاز کلر امروزه برای ضدعفونی کردن آب آشامیدنی بیشتر شهر های بزرگ دنیا مصرف می گردد ولی در شهر های کوچک ترجیح می دهند از ترکیبات کلر دار مثل آب ژاول یا همان هیپوکلریت سدیم و یا هیپوکلریت کلسیم برای این منظور استفاده نماید.
گاز کلر گرچه آتش گیر نیست ولی در برابر رطوبت بسیار فعال بوده و خاصیت اکسیداسیون رنگ بری شدیدی دارد و در غلظت زیاد روی اکثر فلزات خاصیت خورندگی از خود باقی خواهد گذاشت گاز کلر در فضا 3.5 اتمسفر به مایع روغنی شکل که 1.5 برابر از آب سنگین تر است تبدیل می شود.
تجزیه هیپوکلریت سدیم
تجزیه هیپوکلریت ها در محیط اسیدی تسریع و در محیط قلیایی کند می شود. از این رو هیپوکلریت ها در آب های اسیدی خاصیت ضد عفونی بیشتر تا آب های قلیایی دارند. چون هیپوکلریت کلسیم محیط قلیایی با ph نزدیک به 11 دارد لذا تا حد زیادی ثابت و پایدار است. هرچه درصد کلر فعال هیپوکلریت کلسیم کمتر باشد، نگهداری آن برای مدت زمان زیادتری امکان پذیر تر است. تجربه نشان داده که کلر فعال هیپوکلریت در 6 ماه 25% کاهش می یابد و چون محصول های آنها قلیایی هستند لذا دستکاری آنها باید با دقت انجام گیرد و از ترشح آن به چشم که با سوزش زیاد توأم است خودداری شود.
هیپوکلریت کلسیم از جذب گاز کلر بروی آب آهک بدست می آید و می تواند بین 25 تا 70 درصد کلر آزاد داشته باشد و اگر در برابر نور، رطوبت و هوا قرار گیرد قسمتی از کلر آزاد خود را از دست می دهد.
در مصرف هیپوکلریت کلسیم برای ضدعفونی کردن چون انحلال آن تولید مقداری مواد معلق که ترکیبات کلسیم است، باید صبر کرد این مواد ته نشین و مایع رویی آن را به آب و فاضلاب تزریق کرد و چون در لجن ته نشین شده تقریبا 10 % کلر هدر می رود و لذا در محاسبات میزان مورد نیاز هیپوکلریت باید همواره این 10 درصد را منظور داشت.
تفاوت کلرور سدیم با کلرید سدیم : جواب هیچ تفاوتی بین این دو نیست.
قطره کلرور سدیم یا سدیم کلرید ویژگی سدیم کلریم که آیا اسید است یا باز و همچنین سدیم کلراید 9 درصد برای چیست، در اب حل میشود.
